Þröskuldarþanþols... og þannig
Oft hef ég heyrt því fleygt að hlutverk listamanna sé meðal annars það að láta reyna á þau mörk sem samfélagið, almennt, setur sér hverju sinni. Það “eigi” að vera hluti af listsköpun að þrýsta á ramma þeirra gilda sem séu til staðar í þjóðfélaginu og neyða þannig einstaklingana innan þess til þess að taka afstöðu til þess hvort gildi þeirra sjálfra séu rökrétt og heiðarleg, eða einungis gamlar kreddur sem séu ýmist þverstæður eða á einhvern hátt tvöfaldar í roðinu. Dönsku skopteiknararnir sem spreyttu sig á Múhammeð hafa svo sannarlega staðið undir þessum kröfum, sett marga í þá stöðu að vega og meta skoðanir sínar um tjáningarfrelsi, umburðarlyndi og fleira í þeim dúr. Ýmsir hafa sagt að “Nú sé nóg komið” þarna hafi verið farið yfir strikið og svo framvegis.
Mér var hugsað til einmitt þessara orða í gærkvöldi þegar ég lagðist á koddann. Er einhvern tíma nóg komið? Svarið fyrir mína parta er ósköp einfalt: Já, það hefur oft verið svo miklu meira en nóg komið, alveg burtséð frá skopteiknurum, fánabrennurum og öllu því. Nú reikar hugur minn til annarra hluta, ekki eins eldfimra og skrípamynda. En engu að síður hluta sem eiga það sameiginlegt að hafa farið yfir mín þolmörk. Hvort sem um er að ræða tónlist, klæðaburð, háttalag og hegðun eða hvað sem mér dettur í hug... það hefur oftar en einu sinni og oftar en tvisvar verið nóg komið.
Þanþol er býsna gott orð. Það vísar til þess hversu mikið hægt er að þenja ákveðið efni áður en það gefur eftir. Að mínum dómi eru t.a.m. takmörk fyrir því hversu kröftugt, hávært og hraustlega er hægt að spila tónlist. Á síðustu öld varð þróun í tónlist svo gríðarleg hröð og mikil að poppskríbentarnir áttu í mestu vandræðum með að hemja sín eigin hugtök. Tökum rokkið sem dæmi, fljótlega tóku menn upp á því að kvísla það í allar áttir og sögðu, glysrokk, pungrokk, þungarokk, dauðrokk og hvað veit ég? Það er nefnilega ekki eins með rokkið og ýmsa krafta náttúrunnar, það hefur ekki möguleika á óendanlegri aukningu. Þegar komið er yfir ákveðinn þröskuld verður það í besta falli hlægilegt, í versta falli leiðinlegt. “Þeir spila ógeðslega hratt” sagði sigri hrósandi félagi minn þegar hann leyfði mér að heyra í ónefndri rokksveit fyrir 25 árum síðan. Einmitt, setjum hraðamet. Nóg komið segi ég.
Svo annað sem á ekkert skylt við list. Mér líður bókstaflega illa þegar ég sé gullbrúnt, þrútið, vöðvamassað fólk spóka sig á sundfötum og keppa í fitness. Langt yfir þröskuldinn, nóg komið segi ég.
Hugðarefni margra karla með góða hormónastarfsemi eru brjóst kvenna. (Ég segi “kvenna” vegna þess að sumir karlmenn eru líka með brjóst, t.d. Meatloaf, en það er ekki að gera sig). Í seinni tíð verður það æ almennra að konur láti stækka þá ágætu fitukirtla og eru mýmörg dæmi þess að farið sé yfir þröskuldinn. Nóg komið segi ég. Allt of stór brjóst eru fyrir löngu hætt að vera falleg og verða hlægileg (Ég geri mér grein fyrir því að þetta hljómar sem paradox í eyrum þínum Þórhallur minn, en vertu ekkert að brjóta heilann um þetta frekar).
Ég gæti hæglega haldið áfram í allan dag en svo ég sé sjálfum mér samkvæmur þá hætti ég snarlega og segi einfaldlega:
Nú er nóg komið!
Mér var hugsað til einmitt þessara orða í gærkvöldi þegar ég lagðist á koddann. Er einhvern tíma nóg komið? Svarið fyrir mína parta er ósköp einfalt: Já, það hefur oft verið svo miklu meira en nóg komið, alveg burtséð frá skopteiknurum, fánabrennurum og öllu því. Nú reikar hugur minn til annarra hluta, ekki eins eldfimra og skrípamynda. En engu að síður hluta sem eiga það sameiginlegt að hafa farið yfir mín þolmörk. Hvort sem um er að ræða tónlist, klæðaburð, háttalag og hegðun eða hvað sem mér dettur í hug... það hefur oftar en einu sinni og oftar en tvisvar verið nóg komið.
Þanþol er býsna gott orð. Það vísar til þess hversu mikið hægt er að þenja ákveðið efni áður en það gefur eftir. Að mínum dómi eru t.a.m. takmörk fyrir því hversu kröftugt, hávært og hraustlega er hægt að spila tónlist. Á síðustu öld varð þróun í tónlist svo gríðarleg hröð og mikil að poppskríbentarnir áttu í mestu vandræðum með að hemja sín eigin hugtök. Tökum rokkið sem dæmi, fljótlega tóku menn upp á því að kvísla það í allar áttir og sögðu, glysrokk, pungrokk, þungarokk, dauðrokk og hvað veit ég? Það er nefnilega ekki eins með rokkið og ýmsa krafta náttúrunnar, það hefur ekki möguleika á óendanlegri aukningu. Þegar komið er yfir ákveðinn þröskuld verður það í besta falli hlægilegt, í versta falli leiðinlegt. “Þeir spila ógeðslega hratt” sagði sigri hrósandi félagi minn þegar hann leyfði mér að heyra í ónefndri rokksveit fyrir 25 árum síðan. Einmitt, setjum hraðamet. Nóg komið segi ég.
Svo annað sem á ekkert skylt við list. Mér líður bókstaflega illa þegar ég sé gullbrúnt, þrútið, vöðvamassað fólk spóka sig á sundfötum og keppa í fitness. Langt yfir þröskuldinn, nóg komið segi ég.
Hugðarefni margra karla með góða hormónastarfsemi eru brjóst kvenna. (Ég segi “kvenna” vegna þess að sumir karlmenn eru líka með brjóst, t.d. Meatloaf, en það er ekki að gera sig). Í seinni tíð verður það æ almennra að konur láti stækka þá ágætu fitukirtla og eru mýmörg dæmi þess að farið sé yfir þröskuldinn. Nóg komið segi ég. Allt of stór brjóst eru fyrir löngu hætt að vera falleg og verða hlægileg (Ég geri mér grein fyrir því að þetta hljómar sem paradox í eyrum þínum Þórhallur minn, en vertu ekkert að brjóta heilann um þetta frekar).
Ég gæti hæglega haldið áfram í allan dag en svo ég sé sjálfum mér samkvæmur þá hætti ég snarlega og segi einfaldlega:
Nú er nóg komið!
6 Comments:
Mikið af því sem hér er sagt er viðeigandi, annað ekki. Td þetta með brjóstin. Konubrjóst verða seint of stór, en seinast þegar ég gáði (sturtu eftir bolta í gær) þá vorum við með a.m.k. B-skálar frændi góður og það er út fyrir þolmörk als.
Og ég segi, nú var aldeilis nóg komið af þögn í blogglandi og ánægjulegt að margir eru að vakna sem hafa verið sofandi all lengi. En ég vil gjarnan fá nánari skýringar á því hvaða korn það var sem fyllti mælinn hjá þér. Hef grun um að ekki sé öll sagan sögð.
Þungarokk getur aldrei verið of hátt stillt Sváfnir ... það sagði amma mín mér ... svo sagði hún, "ha, hvað sagðirðu væni, ég heyri nú svo illa orðið ..."
Þarna er ég allskostar ósammála þér, a.m.k. hvað varðar tónlistina. Bill Haley þandi nú aldeilis mörkin á sínum tíma og úr varð rokkið. Ef grensurnar eru ekki teknar til gagngerrar endurskoðunar endrum og sinnum tekur stöðnun við. Enda er mannfólkið alltaf að rannsaka endamörk alls, hvort sem það er sólkerfið eða siðgæði.
Já já þolmörk alls ég meinti alls!
Ánægjulegt að sjá að vangaveltur mínar hafi laðað fram ýmsar skoðanir. Eflaust lítur það út sem svo að ákveðið atvik hafi orðið til þess að mælirinn fylltist en svo var í raun alls ekki. Mér finnst hæpið að flokka þessi skrif sem einhvern óð til stöðnunar. Leiðin að auknum þroska og bættum skilningi okkar á umhverfinu, sem og þróun í listum hvers konar felst oftar en ekki í endurskoðun á ýmsu sem við áður tókum sem gefnu, sammála því. En...þrátt fyrir það hefur hljómsveitin Motorhead (sem dæmi) ekki ýtt á neina ramma fyrir mér, hún er BARA hallærisleg.
Skrifa ummæli
<< Home